Đặc biệt đối với bulong liên kết kết cấu thép cường độ cao, một lỗi nhỏ có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Kỹ sư giám sát cần nắm vững các phương pháp kiểm tra từ đơn giản đến phức tạp.
Kiểm Tra Ngoại Quan và Kích Thước (Non-Destructive Testing)
Đây là bước kiểm tra đầu tiên và nhanh nhất tại công trường:
-
Kiểm tra ký hiệu và cấp bền: Đảm bảo trên đầu bulong có ký hiệu cấp bền (ví dụ: 8.8, 10.9) và thương hiệu của nhà sản xuất.
-
Kiểm tra lớp mạ: Nếu là bulong neo thép mạ kẽm nhúng nóng, kiểm tra xem lớp mạ có đồng đều, không bị bong tróc, nứt hay có các vùng bị thiếu kẽm không.
-
Kiểm tra kích thước: Dùng thước kẹp chuyên dụng đo đường kính thân, chiều dài bulong. Dùng dưỡng ren (thread gauge) kiểm tra bước ren để đảm bảo đai ốc lắp vừa khít.
-
Kiểm tra hồ sơ: Đối chiếu chứng chỉ chất lượng (CQ) và chứng chỉ xuất xứ (CO) với lô hàng thực tế.
Kiểm Tra Cơ Tính (Phá Hủy) Tại Phòng Thí Nghiệm
Đây là kiểm tra bắt buộc đối với bulong chịu lực:
-
Thử nghiệm độ bền kéo (Tensile Test): Lấy mẫu bulong ngẫu nhiên và đưa vào máy kéo thủy lực. Kết quả phải đạt được giới hạn chảy (Yield Strength) và giới hạn bền kéo (Ultimate Tensile Strength) theo đúng tiêu chuẩn cấp bền. Đây là phương pháp chính để xác định cấp bền bulong trong xây dựng.
-
Thử nghiệm độ cứng (Hardness Test): Kiểm tra độ cứng của vật liệu. Nếu quá mềm, bulong sẽ dễ bị dão khi siết lực. Nếu quá cứng, bulong sẽ bị giòn, dễ đứt gãy đột ngột.
-
Thử nghiệm độ dày lớp mạ: Dùng máy đo chuyên dụng để kiểm tra độ dày lớp mạ kẽm nhúng nóng có đạt tiêu chuẩn tối thiểu (ví dụ: 50 microns) không.
Kiểm Soát Quá Trình Lắp Đặt
Việc kiểm tra không dừng lại ở vật liệu. Quá trình lắp đặt cũng cần được kiểm soát:
-
Kiểm tra lực siết (Torque Test): Dùng cờ lê lực đã được hiệu chuẩn (calibrated) để đảm bảo lực siết bulong đạt đúng thông số kỹ thuật, tránh siết quá non (mất ma sát) hoặc quá mạnh (hỏng ren, đứt bulong).
