Trong xây dựng hiện đại, đặc biệt là các công trình nhà cao tầng, nhà xưởng, cầu vượt, việc sử dụng bulong liên kết kết cấu thép là phổ biến. Đây là những bulong chịu lực chính, quyết định sự an toàn của toàn bộ khung thép. Do đó, việc kiểm soát chất lượng và cấp bền là yếu tố kỹ thuật được đặt lên hàng đầu.
Vai Trò và Phân Loại Bulong Liên Kết Kết Cấu Thép
Bulong liên kết được chia thành hai nhóm chính dựa trên cấp bền:
-
Bulong cường độ thường (Grade 4.6, 4.8): Dùng cho các kết nối phụ, không chịu tải trọng lớn, hoặc các kết nối chỉ mang tính định vị tạm thời.
-
Bulong cường độ cao (Grade 8.8, 10.9, 12.9): Bắt buộc phải sử dụng cho các vị trí chịu tải trọng động, tải trọng gió, tải trọng cắt và tải trọng kéo lớn (như kết nối dầm chính, dầm phụ, cột thép).
Bulong cường độ cao thường được siết bằng lực xiết (torque) chính xác, đảm bảo kết nối đạt đến trạng thái ma sát cao nhất để chống lại lực cắt. Việc tính toán và thi công sai sẽ khiến bulong bị trượt, gây biến dạng hoặc phá hủy kết cấu.
Cách Kiểm Tra Chất Lượng Bulong Tại Công Trường
Dù đã có chứng chỉ vật liệu (CQ), nhà thầu vẫn phải tiến hành cách kiểm tra chất lượng bulong tại công trường để đảm bảo lô hàng đúng chuẩn.
-
Kiểm tra kích thước và ren: Dùng thước kẹp (caliper) để kiểm tra đường kính thân bulong, chiều dài và (quan trọng nhất) dùng dưỡng ren (thread gauge) để kiểm tra bước ren.
-
Kiểm tra ngoại quan và dấu hiệu nhận biết: Bulong phải có ký hiệu cấp bền (ví dụ: 8.8, 10.9) được dập nổi trên đầu bulong. Kiểm tra lớp mạ kẽm nhúng nóng có đồng đều không.
-
Kiểm tra cơ tính (Test kéo đứt): Đây là kiểm tra bắt buộc đối với bulong cường độ cao. Lấy mẫu bulong ngẫu nhiên từ lô hàng (theo tỷ lệ) gửi đến phòng thí nghiệm (ví dụ: Quatest) để thử nghiệm độ bền kéo (tensile strength) và độ bền chảy (yield strength). Kết quả phải phù hợp với tiêu chuẩn ISO/ASTM tương ứng.
Yếu Tố Lắp Đặt: Kiểm Soát Lực Xiết (Torque)
Việc lắp đặt bulong liên kết cường độ cao đòi hỏi phải sử dụng thiết bị chuyên dụng: cờ lê thủy lực (hydraulic wrench) hoặc cờ lê lực (torque wrench) đã được hiệu chuẩn. Siết lực đúng là yếu tố kỹ thuật quan trọng nhất. Siết quá mạnh làm bulong bị dão, hỏng ren. Siết quá nhẹ làm kết nối không đủ ma sát, không chịu được tải trọng thiết kế. Kỹ sư giám sát phải kiểm tra độ căng của bulong sau khi lắp đặt bằng máy đo lực chuyên dụng.
